Su Tasarrufu İçin Damlama Sulama Sistemi Kurma
Neden damlama? Hortumla sulamanın nesi eksik?
Hortumla ya da kovayla sulama yaptığınızda su bitkinin kök bölgesine değil, toprağın yüzeyine dağılır. Yüzeydeki suyun büyük kısmı sıcak günlerde buharlaşır, bir kısmı da saksının kenarından ya da tavanın altından akıp gider. Bitki gerçekte ne kadar su aldı? Bunu bilemezsiniz. Bir gün fazla, bir gün eksik verirsiniz; kök bölgesinde nem dalgalanır. Domates ve biber gibi sebzelerde çatlama, çiçek dip çürüklüğü, dekoratif bitkilerde yaprak sararması genelde bu dalgalanmanın işaretidir.
Damlama sulama, suyu saatte birkaç litre gibi düşük bir hızda, doğrudan kökün üstüne bırakır. Toprak emebildiği kadar alır, yüzey gölleşmez, yapraklar ıslanmadığı için mantar hastalıkları da azalır. Hastalık ve zararlılarla mücadele yazısında anlattığımız külleme türü problemlerin bir kısmı sadece sulama biçimini değiştirerek geriler.
Balkonda da işe yarar mı, yoksa sadece bahçe için mi?
Balkonda daha da çok işe yarar. On beş saksılık bir balkonda her akşam tek tek sulamak yirmi dakika alıyor; damlama hattı bunu sıfıra indirir. Kritik fark şudur: saksıda toprak hacmi küçük olduğu için damlatıcı debisini düşük tutmanız, sulama süresini kısaltmanız gerekir. Bahçede 30-40 dakika süren bir tur, saksılarda 5-10 dakikada tamamlanır.
Hangi damlatıcı tipini seçmeliyim?
Piyasada birkaç temel seçenek var. Hepsi aynı işi yapmıyor:
| Sistem | Uygun olduğu yer | Avantajı | Zorluğu |
|---|---|---|---|
| Damla delikli boru (in-line) | Sıra sebze, çilek, sebze bahçesi | Kur, aç, bitti; delikler eşit aralıklı | Bitki aralığı boru aralığına uymazsa su boşa gider |
| Boruya takılan tekli damlatıcı | Saksılar, balkon, ağaç dibi | Her bitkiye ayrı debi verebilirsiniz | Montaj vakit alır, tıkanma riski daha yüksek |
| Ayarlı (vanalı) damlatıcı | Farklı su isteği olan karışık dikimler | Bitki başına ince ayar | Ayarlar zamanla kayabilir |
| Sızdıran hortum (soaker) | Çiçek yatakları, çalı sıraları | En ucuz çözüm | Uzun hatlarda başta çok, sonda az su |
| Mikro yağmurlama başlıkları | Fide yatağı, yoğun yeşillik | Geniş alanı ıslatır | Buharlaşma ve yaprak ıslanması geri gelir |
Kendi başına ilk kez kuran biri için en güvenli kombinasyon şu: sebze sıralarında damla delikli boru, saksılarda ise ana borudan çıkan mikro tüpler ve tekli damlatıcılar.
Basınç ve filtre gerçekten şart mı?
Evet, sistemin ömrünü belirleyen iki parça bunlar. Şebeke basıncı damlama için genelde fazladır; basınç düşürücü olmadan damlatıcılar hem fışkırır hem de zamanla yerinden çıkar. Filtre ise şebeke suyundaki kireç parçacıkları ve tortu için gerekli. Depodan ya da yağmur suyundan besliyorsanız filtre olmadan sistem birkaç haftada tıkanır.
Sıralama şöyle olmalı: musluk → vana → filtre → basınç düşürücü → (varsa zamanlayıcı) → ana boru → mikro tüpler → damlatıcılar. Gübre karıştırıcı kullanacaksanız filtreden sonra bağlanır; evde organik gübre yapımı yazısındaki sıvı gübreleri süzmeden sisteme vermeyin, tortu doğrudan damlatıcıya gider.
Kurulumu adım adım nasıl yaparım?
- Plan çizin. Bitkileri kağıda dökün, su isteği benzer olanları aynı hatta toplayın. Sebze ile kaktüs tipi bitkileri aynı hattan beslemek en sık yapılan hata.
- Ana boruyu serin. 16 mm boru çoğu ev bahçesi ve balkon için yeter. Güneşte biraz bekletince yumuşar, kıvrımlara daha kolay oturur.
- Delik açın. Damlatıcı yerlerini zımba (punch) aleti ile açın; vida veya çivi ile açılan delikler sızdırır.
- Damlatıcıları yerleştirin. Kök bölgesine, gövdeden 5-10 cm uzağa. Gövdeye dayamak çürüklük yapar.
- Hat sonlarını kapatın ve önce filtresiz, damlatıcısız bir yıkama yapın: boru içindeki plastik kırıntıları dışarı atsın.
- Test edin. Suyu açın, 20 dakika sonra toprağı parmakla kontrol edin. Islak alan çapı 15-20 cm'ye ulaşmalı.
Damlama sulama dikkat noktaları nelerdir?
- Hat uzunluğunu abartmayın. Tek hattı 25-30 metrenin ötesine taşırsanız sondaki bitkiler susuz kalır. Uzun alanı iki hatta bölün.
- Islak alanı gözle takip edin. Kumlu toprakta su aşağı iner, killi toprakta yana yayılır. Toprağı hazırlamak konusunda anlatılan yapı farkı burada damlatıcı sayısını belirler.
- Sabah erken sulayın. Gece sulaması, özellikle kapalı balkonlarda mantar davetiyesidir.
- Ayda bir filtreyi sökün, yıkayın. Tıkanan damlatıcıyı sirke suyunda bekletmek çoğu zaman kurtarır.
- Sistemi bitki büyüdükçe güncelleyin. Fideye yeten tek damlatıcı, olgun domatese yetmez; ikinciyi ekleyin.
- Kışa girerken boşaltın. Boruda kalan su donarak ek yerlerini çatlatır. Kış bahçesi hazırlığında bu adımı listenize yazın.
- Zamanlayıcıya körü körüne güvenmeyin. Yağmurdan sonra kapatmayı unutmak, en çok su israfına yol açan alışkanlık.
Ne kadar su tasarrufu bekleyebilirim?
Sayı vermek yerine ölçün: kurulum öncesi bir hafta